မန္တလာ ဆရာမျိုး
လူငယ်ဘဝသည် စူးစမ်းလိုစိတ်အပြည့်ရှိသည့်အရွယ်၊ သူငယ်ချင်းများနှင့် ပျော်ရွှင်လိုသည့်အရွယ်၊ အသစ်အဆန်းများကို စမ်းသပ်ကြည့်လိုသည့်အရွယ်ဖြစ်သည်။ ပညာရေးနှင့် အလုပ်အကိုင်ဖိအားများကြားတွင် အပန်းဖြေချင်ခြင်းသည်လည်း သဘာဝကျပါသည်။ KTV (Karaoke Television -ကာရာအိုကေသီချင်းဆို အပန်းဖြေနေရာ) များသို့ သူငယ်ချင်းများနှင့် သွားရောက်ပျော်ပါးခြင်းကိုယ်တိုင်က လူငယ်တစ်ဦးကို မကောင်းသူဖြစ်စေခြင်း မဟုတ်ပါ။ သို့သော် ပိတ်ထားသောအခန်းများ၊ ညနက်ချိန်အထိ ပျော်ပါးမှု၊ အရက်နှင့် အခြားမူးယစ်စေသောပစ္စည်းများ အလွယ်တကူဝင်ရောက်လာနိုင်သည့် ပတ်ဝန်းကျင်တို့ ပေါင်းစပ်လာသောအခါ လူငယ်များအတွက် သတိထားသင့်သည့် အန္တရာယ်များ ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သည်။
ယနေ့လူငယ်အချို့ကြားတွင် KTV၊ Club၊ Bar နှင့် “Hi ခန်း” ဟု အများခေါ်ဝေါ်နေကြသော ပျော်ပါးရာနေရာများသည် သူငယ်ချင်းအချင်းချင်းတွေ့ဆုံရာ၊ မွေးနေ့ပွဲကျင်းပရာ၊ စိတ်ဖိစီးမှုဖြေဖျောက်ရာ နေရာများအဖြစ် ရှိနေကြသည်။ ပြဿနာမှာ ထိုနေရာကို သွားခြင်းတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ ထိုပတ်ဝန်းကျင်တွင် မည်သည့်အရာများနှင့် ထိတွေ့လာနိုင်သလဲ၊ မည်သည့်ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမိနိုင်သလဲဆိုသည့်အချက် ဖြစ်သည်။
လူငယ်များအတွက် အန္တရာယ်အကြီးဆုံးအချက်တစ်ခုမှာ “သူငယ်ချင်းတွေ အားလုံးလုပ်နေကြတာပဲ” ဆိုသည့် Peer Pressure (ရွယ်တူသူငယ်ချင်းများ၏ ဖိအား) ဖြစ်သည်။ အရက်မသောက်ချင်သူကို “တစ်ခွက်လောက်ပါ”၊ မူးယစ်ဆေးတစ်မျိုးမျိုး မစမ်းချင်သူကို “တစ်ခါလောက်စမ်းတာ ဘာမှမဖြစ်ပါဘူး”၊ မလုပ်ချင်သည့်အရာတစ်ခုကို “မင်းက ကြောက်နေတာလား” ဟူ၍ စနောက်တိုက်တွန်းခြင်းများက ဆုံးဖြတ်ချက်မှားတစ်ခု၏ အစဖြစ်လာနိုင်သည်။
အထူးသဖြင့် မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် ပတ်သက်၍ “တစ်ခါတည်းဆို ဘာမှမဖြစ်ဘူး” ဟု မယူဆသင့်ပါ။ စိတ်ကြွဆေးများ၊ မူးယစ်ဆေးများ သို့မဟုတ် ပါဝင်ပစ္စည်းမသေချာသည့် ဆေးပြားနှင့် အရည်များသည် လူတစ်ဦး၏ သတိရှိမှု၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်မှုနှင့် ကိုယ့်ကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်မှုတို့ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ပမာဏနှင့် ပါဝင်ပစ္စည်းမသိသော မူးယစ်ပစ္စည်းကို အသုံးပြုခြင်းက ပို၍အန္တရာယ်ကြီးသည်။ နှလုံးခုန်မမှန်ခြင်း၊ သွေးပေါင်တက်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန်မြင့်တက်ခြင်း၊ တက်ခြင်း၊ သတိလစ်ခြင်းမှ အသက်အန္တရာယ်အထိ ဖြစ်နိုင်သည်။
အရက်သည်လည်း ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများနှင့် ဆက်စပ်နေတတ်သော အန္တရာယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အရက်သောက်ထားချိန်တွင် လူတစ်ဦး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်စွမ်းနှင့် အန္တရာယ်ကို ချိန်ဆနိုင်စွမ်း လျော့ကျလာနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် စကားများရန်ဖြစ်ခြင်း၊ ရန်ပွဲဖြစ်ခြင်း၊ ယာဉ်မတော်တဆမှုဖြစ်ခြင်း၊ မလိုလားအပ်သည့် အပြုအမူများ ပြုလုပ်မိခြင်းနှင့် နောင်တရစရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမိခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။ အရက်သောက်ပြီး ယာဉ်မောင်းခြင်းသည် မိမိတစ်ဦးတည်း၏ အသက်ကိုသာမက လမ်းပေါ်ရှိ အပြစ်မဲ့သူများ၏ အသက်ကိုပါ အန္တရာယ်ပေးနိုင်သည်။
ထို့ထက် ပိုသတိထားသင့်သည်မှာ ကိုယ်တိုင်မသိဘဲ မူးယစ်စေသောပစ္စည်းတစ်ခုခု ပါဝင်သည့် အဖျော်ယမကာကို သောက်မိနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မိမိသောက်နေသောခွက်ကို ပစ်ထားခြင်း၊ မသိသူပေးသည့် အဖျော်ယမကာကို လက်ခံခြင်း၊ မည်သည့်နေရာမှ ရောက်လာသည်မသိသော ဆေးပြား သို့မဟုတ် အရည်ကို စမ်းသပ်ခြင်းတို့ကို ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်။ မူးဝေခြင်း၊ အလွန်အမင်းငိုက်မျဉ်းခြင်း၊ မတ်တပ်မရပ်နိုင်ခြင်း၊ မှတ်ဉာဏ်ပျောက်ခြင်း သို့မဟုတ် မိမိသောက်ထားသည့်ပမာဏနှင့် မကိုက်ညီအောင် သတိလစ်လာခြင်းမျိုး ဖြစ်ပါက အရေးပေါ်အကူအညီ ရယူရန်လိုသည်။
နောက်ထပ် မလျစ်လျူရှုသင့်သောအချက်မှာ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုံခြုံရေးဖြစ်သည်။ အရက် သို့မဟုတ် မူးယစ်ဆေးကြောင့် သတိနှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်စွမ်း လျော့နည်းနေချိန်တွင် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအနိုင်ကျင့်မှု၊ မလိုလားသောထိတွေ့မှုနှင့် အကာအကွယ်မဲ့လိင်ဆက်ဆံမှုကဲ့သို့သော အန္တရာယ်များ တိုးလာနိုင်သည်။ သတိမပြည့်ဝသူတစ်ဦး၏ အခြေအနေကို အခွင့်ကောင်းယူခြင်းသည် လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရာမဟုတ်ပါ။ Consent (သဘောတူညီမှု) ဆိုသည်မှာ ရှင်းလင်းစွာ၊ လွတ်လပ်စွာ သဘောတူနိုင်သည့် အခြေအနေတွင်သာ အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။
အခြားတစ်ဖက်တွင် ယနေ့ခေတ် Smartphone နှင့် Social Media ခေတ်၌ Privacy (ကိုယ်ရေးကိုယ်တာလုံခြုံမှု) ကိုလည်း ထည့်စဉ်းစားရမည်။ ပျော်ပါးနေစဉ် မိမိမသိဘဲ ဓာတ်ပုံ၊ ဗီဒီယို ရိုက်ကူးခံရခြင်း၊ မိမိသဘောမတူဘဲ အွန်လိုင်းပေါ်တင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအကြောင်းအရာများဖြင့် ခြိမ်းခြောက်အကျပ်ကိုင်ခြင်းတို့သည် လူငယ်တစ်ဦး၏ ပညာရေး၊ အလုပ်အကိုင်၊ မိသားစုနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာဘဝကို ရေရှည်ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ပျော်ရွှင်ခဲ့သည့် နာရီအနည်းငယ်၏ ဗီဒီယိုတစ်ခုသည် အင်တာနက်ပေါ်တွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကျန်ရှိနေနိုင်ကြောင်း မမေ့သင့်ပါ။
ငွေကြေးအန္တရာယ်လည်း ရှိသည်။ အပျော်အပါးကို အလေ့အထတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲလာသောအခါ မိမိဝင်ငွေနှင့် မကိုက်ညီသော အသုံးစရိတ်များ ဖြစ်လာနိုင်သည်။ ကျောင်းသားများတွင် မိဘပေးသည့် ကျောင်းစရိတ်နှင့် နေထိုင်စားသောက်စရိတ်များကို အသုံးပြုမိခြင်း၊ သူငယ်ချင်းထံ ငွေချေးခြင်း၊ အကြွေးတင်လာခြင်းတို့ ဖြစ်လာနိုင်သည်။ ပျော်ရွှင်မှုသည် လိုအပ်သော်လည်း ပျော်ရွှင်မှုအတွက် မိမိ၏ပညာရေးနှင့် အနာဂတ်ကို အပေါင်မထားသင့်ပါ။
ထိုသို့သော ပျော်ပါးမှုများ ညစဉ်ညတိုင်း သို့မဟုတ် မကြာခဏဖြစ်လာလျှင် အိပ်ရေးပျက်ခြင်းကလည်း လူငယ်များ၏ ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေသည်။ နောက်နေ့တွင် စာသင်ခန်း၌ အာရုံမစိုက်နိုင်ခြင်း၊ အလုပ်ခွင်တွင် စွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း၊ စိတ်တိုလွယ်ခြင်းနှင့် နေ့ညအိပ်ချိန်ပျက်ယွင်းခြင်းတို့ ဖြစ်လာနိုင်သည်။ ယင်းနှင့်အတူ အရက်နှင့် မူးယစ်ဆေးဝါးများပါ ပါဝင်လာပါက ပြဿနာသည် ပိုမိုရှုပ်ထွေးလာနိုင်သည်။
သို့သော် KTV သွားသော လူငယ်တိုင်း မူးယစ်ဆေးသုံးသည်၊ Hi ခန်းသွားသူတိုင်း လမ်းမှားနေသည်ဟု သတ်မှတ်ခြင်းသည် မမှန်ကန်ပါ။ ထိုသို့ တံဆိပ်ကပ်ခြင်းသည် လူငယ်များနှင့် မိဘ၊ ဆရာတို့ကြား ယုံကြည်မှုကို ပိုမိုဝေးကွာစေနိုင်သည်။ အရေးကြီးသည်မှာ လူငယ်များအား ကြောက်အောင်ခြောက်လှန့်ခြင်းထက် အန္တရာယ်ကို နားလည်စေပြီး မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်တတ်စေရန် သင်ကြားပေးခြင်းဖြစ်သည်။
မိဘများအနေဖြင့်လည်း သားသမီးများ ဘယ်သွားသည်၊ ဘယ်သူများနှင့် ပေါင်းသင်းသည်ကို သိရှိရန်လိုသော်လည်း စုံစမ်းစစ်ဆေးသူတစ်ဦးကဲ့သို့ ဆက်ဆံခြင်းထက် ယုံကြည်စွာ စကားပြောနိုင်သည့် ဆက်ဆံရေးကို တည်ဆောက်ထားသင့်သည်။ “အမှားလုပ်ရင် အိမ်မပြန်ရဲဘူး” ဆိုသည့် မိသားစုထက် “အခက်အခဲဖြစ်ရင် အိမ်ကို ဖုန်းဆက်လို့ရတယ်” ဆိုသည့် မိသားစုက လူငယ်တစ်ဦးကို အန္တရာယ်မှ ပိုကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။
လူငယ်များအနေဖြင့်လည်း ပျော်ရွှင်မှုနှင့် လွတ်လပ်မှုတွင် တာဝန်ယူမှုပါရှိကြောင်း နားလည်ထားသင့်သည်။ မည်သည့်နေရာသို့ သွားမည်၊ မည်သူနှင့်သွားမည်၊ မည်သို့ပြန်မည်ကို ကြိုတင်စီစဉ်ထားခြင်း၊ ယုံကြည်ရသောသူငယ်ချင်းများနှင့် အတူရှိခြင်း၊ မသိသောဆေးနှင့် မူးယစ်ပစ္စည်းများကို လုံးဝမစမ်းသပ်ခြင်း၊ အရက်သောက်ပြီး မောင်းနှင်ခြင်းမပြုခြင်းနှင့် မလုံခြုံဟု ခံစားရသည့်အခြေအနေမှ ချက်ချင်းထွက်ခွာခြင်းတို့သည် ရိုးရှင်းသော်လည်း အရေးကြီးသော ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကာကွယ်မှုများဖြစ်သည်။
လူငယ်ဘဝတွင် ပျော်ရွှင်ခွင့်ရှိသည်။ သီချင်းဆိုခွင့်ရှိသည်။ သူငယ်ချင်းများနှင့် တွေ့ဆုံခွင့်ရှိသည်။ အသစ်အဆန်းများကို တွေ့ကြုံလေ့လာခွင့်လည်း ရှိသည်။ သို့သော် လွတ်လပ်မှုနှင့်အတူ မိမိ၏လုပ်ရပ်အတွက် တာဝန်ယူနိုင်မှု ရှိရမည်။
KTV ခန်းတစ်ခန်းထဲသို့ ဝင်သွားခြင်းက လူတစ်ဦး၏အနာဂတ်ကို မဖျက်ဆီးနိုင်ပါ။ သို့သော် ထိုအခန်းထဲတွင် မိနစ်အနည်းငယ်အတွင်း ချမှတ်လိုက်သည့် မှားယွင်းသောဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုကတော့ ဘဝကို အချိန်ကြာကြာ လိုက်လံသက်ရောက်နိုင်ပါသည်။
လူငယ်ဘဝ၏ တန်ဖိုးသည် ပျော်ခဲ့သည့်ညများ မည်မျှများသည်ဆိုခြင်းထက် မိမိ၏အနာဂတ်ကို မည်မျှကောင်းစွာ ထိန်းသိမ်းတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်ဆိုခြင်းတွင် ပို၍ရှိပါသည်။ ပျော်ရွှင်ပါ။ သို့သော် ကိုယ့်ကိုယ်ကို မပျောက်ဆုံးပါစေနှင့်။ လွတ်လပ်ပါ။ သို့သော် မိမိအနာဂတ်ကို မပေးဆပ်လိုက်ပါနှင့်
ပေးပို့သူ – မန္တလာ ဆရာမျိုး
